Η συνοικία του Κουραμπά στο παρελθόν… και σήμερα

Ο Κουραμπάς… των ξένων

Ο Κουραμπάς κάποτε, στα μέσα του 19ου αιώνα, ήταν ένα απλό αγρόκτημα, που ανήκε σε έναν τουρκογιαννιώτη άρχοντα, τον Φαήκ εφένδη. Κάποια ωραία μέρα, ο Φαήκ αποφάσισε να φυτέψει σε αυτό το μεγάλο αγρόκτημα τριανταφυλλιές. Όχι επειδή ήταν κάποια ρομαντική ψυχή αλλά επειδή ήθελε να βγάλει χρήματα. Είχε δει στην Ανδριανούπολη, όπου ζούσε ο αδελφός του, τις καλλιέργειες τριανταφυλλιάς και την παραγωγή ροδέλαιου το οποίο πωλούνταν σε υψηλές τιμές. Με το μυαλό στο ροδέλαιο, έφερε στα Γιάννενα 5000 δενδρύλλια και τα φύτεψε. Οι τριανταφυλλιές όμως δεν άντεξαν. Το επιχειρηματικό του σχέδιο απέτυχε λόγω μη επαρκούς ποσότητας νερού παρά τα πηγάδια που είχε ανοίξει. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1885, αναλαμβάνει καθήκοντα βαλή των Ιωαννίνων ο Χιβζή πασάς ο οποίος αποφάσισε την ίδρυση νοσοκομείου με το σκεπτικό ότι οι ξένοι υπάλληλοι, οι περαστικοί , οι φτωχοί και άποροι της πόλης δεν είχαν πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη. Το αγρόκτημα του Φαήκ κρίθηκε ως το πιο κατάλληλο σημείο για το νοσοκομείο των ξένων –στα τούρκικα «Γκουρ Γαριμπάχ», από όπου κατά παραφθορά προέκυψε η ονομασία «Κουραμπάς», σύμφωνα με τους περισσότερους ερευνητές. Ο λόγιος Σωτήρης Ζούμπος περιγράφει με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο πώς ο Φαήκ εφένδης αναγκάστηκε να πουλήσει το αγρόκτημά του. «Η αδυναμία του ήταν ότι κάθε βραδάκι κατέβαινε εις το υπαίθριο καφέ σιαντάν, στο παραλιακό καφενείο του Μέτκου όπου χόρευαν περαστικές σαντέζες. Εκεί ο Φαήκ εφένδης, άγαμος και μόνος, έβρισκε συντροφιά και παραηγοριά χαριεντιζόμενος μετ’ εκείνων, κερνών πλουσιοπαρόχως ποτά και ιδίως το ‘σίδερο’ (τον μηλίτην οίνον) ακριβό ποτόν της εποχής εκείνης και επιστρέφων μισομεθυσμένος εις το σπίτι του τα μεσάνυχτα. Τον πίεσαν να ξοδεύει λεφτά σε χαρτιά. Αυτός δανειζόταν από τον Μέτκο και σταμάτησε να πηγαίνει μέχρι που ο Μέτκος πήγε και τα ζήτησε. Αναγκάστηκε τότε να αποφασίσει να πουλήσει το κτήμα» αναφέρει στα «Άπαντα». Ο εκρηκτικός συνδυασμός «τζόγος και γυναίκες» οδήγησαν λοιπόν στην ανέγερση του νοσοκομείου στον Κουραμπά σε σχέδια του πολωνού αρχιτέκτονα και νομομηχανικού Σιγισμόνδου Μινέικο (μελλοντικού πεθερού του Γιώργου Παπανδρέου). Το κτιριακό νοσοκομειακό συγκρότημα περιλάμβανε παθολογικό, χειρουργικό και γυναικολογικό τμήμα, αναρρωτήριο και τμήμα αφροδίσιων νοσημάτων. Γύρω από τα κτίρια (που καταλάμβαναν και το τμήμα του Κουραμπά όπου βρίσκεται σήμερα το Grand Serai) φυτεύτηκαν διάφορα καλλωπιστικά δέντρα και άνθη. «Ο Χιβζή πασάς, επιθυμών να εξωραΐσει την πόλη και να την πλουτίσει και στολίσει με ωδικά πουλιά, έφερεν από τα Βιτόλια όπου ήτο πριν βαλής, εκατό ζεύγη τρυγόνων, τας λεγόμενας δεκοχτούρες, με την ιδιάζουσα ηχηράν και ιδιόρρυθμον φωνήν των, εκδώσας αυστηράς διαταγάς διά τη σύλληψη ή το σκότωμα των πουλιών αυτών» αναφέρει ο Ζούμπος. Το επίσημο όνομα του νοσοκομείου των ξένων ήταν «Χαμηδιέ» προς τιμή του σουλτάνου Αβδούλ Χαμήτ Χαν. Με την απελευθέρωση, το νοσοκομείο περιήλθε στον δήμο Ιωαννιτών και ονομάστηκε «Η Αγάπη». ΒΑΡΒΑΡΑ ΑΓΓΕΛΗ, ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 21/01/2017, 02:50

Κουραμπάς: ένας «ξένος» τόπος (σήμερα) ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΒΑΡΒΑΡΑ ΑΓΓΕΛΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 03/01/2024, 14:06 Μέσα σε μια δεκαετία, «επενδύθηκε» 1 εκατ. ευρώ για «αναπλάσεις» σε ένα από τα πιο κεντρικά σημεία της πόλης των Ιωαννίνων: Στο πάρκο Κουραμπά-Λακκωμάτων. Δέκα χρόνια μετά, όλη αυτή η έκταση μοιάζει να είναι περισσότερο αποξενωμένη από ποτέ, αποκομμένη από την τοπική κοινωνία. Το πάρκο Κουραμπά αποτελούσε κάποτε έναν τόπο ξεκούρασης και ψυχαγωγίας, ιδίως τα καλοκαίρια. Το γειτονικό πάρκο Λακκωμάτων διατηρούσε κυρίως τον χαρακτήρα ενός χώρου πρασίνου. Σίγουρα, προβλήματα υπήρχαν. Γι αυτό, και οι δημοτικές αρχές των Ιωαννίνων επιχείρησαν την ανάπλασή τους με στόχο να γίνουν αυτοί οι χώροι πιο λειτουργικοί και πιο φιλικοί για όλους τους πολίτες. Με ένα κόστος περίπου 500.000 ευρώ, το 2016 ξεκίνησε να λειτουργεί μια παιδική χαρά, ο «Πορτοκαλί Αρκούδος», στον Κουραμπά, η οποία αναπτύχθηκε σε όλη την ελεύθερη έκταση, βάσει των προδιαγραφών που έθετε το ΕΣΠΑ, από όπου και προήλθε η χρηματοδότηση. Παράλληλα, υπήρξαν και οι προβλεπόμενες νομοθετικές ρυθμίσεις για τη λειτουργία των παιδικών χαρών. Το κεφάλαιο «παιδικές χαρές» αποδείχτηκε πολύ δύσκολο για τον Δήμο Ιωαννιτών, όπως και για άλλους Δήμους. Η συντήρησή τους, η επισκευή τους και η πιστοποίησή τους αποτέλεσαν μέσα στα χρόνια ακόμα και πεδίο πολιτικών αντιπαραθέσεων. Ο Δήμος Ιωαννιτών διαθέτει αυτή τη στιγμή 65 χαρές –δεν είναι και λίγες. Πόσες είναι ανοιχτές; Δύσκολη απάντηση, προς το παρόν. Η παιδική χαρά, πάντως, στον Κουραμπά συνεχίζει να παρουσιάζει μια κακή εικόνα. Κατεστραμμένα παιχνίδια, σπασμένος εξοπλισμός, σκουπίδια παντού. Ο χώρος έγινε επί της ουσίας μη προσβάσιμος. Μέσα στα χρόνια, ήταν λίγες οι καλές στιγμές αυτής της παιδικής χαράς. Στιγμές δηλαδή που λειτουργούσε με όλα τα προβλεπόμενα. Πριν από δύο μήνες, στο πάρκο Κουραμπά, κόπηκαν και έξι μεγάλα πεύκα. Τρία μέσα στην παιδική χαρά και τρία μπροστά από το Εικαστικό Εργαστήρι του Δήμου. Για την κοπή των δέντρων αυτών υπήρξε ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής τον περασμένο Νοέμβριο. «Λόγω του μεγέθους τους, της ηλικίας τους, της κλίσης που έχουν σε σχέση με την κατακόρυφο και της θέσεως που βρίσκονται τα εν λόγω δένδρα, ενδέχεται από πιθανή πτώση αυτών να θέσουν σε κίνδυνο τη σωματική ακεραιότητα των συμπολιτών μας και να προκαλέσουν υλικές ζημιές» σημειώνεται σε εκείνη την απόφαση, για την οποία δεν είχε υπάρξει ανακοίνωση. Πρόθεση του Δήμου είναι να γίνει η φύτευση νέων δέντρων. Λίγα μέτρα πιο κάτω, το πάρκο Λακκωμάτων όπου πριν από λίγους μήνες ολοκληρώθηκε μια παρέμβαση με αρκετό τσιμέντο, που άλλαξε πολύ την όψη του χώρου αυτού. Το πάρκο Λακκωμάτων έχει ενοποιηθεί με το πάρκο Κουραμπά με μια σκάλα… Όλη αυτή η έκταση μπορεί να έχει δημόσιο χαρακτήρα, αλλά το ερώτημα προκύπτει αβίαστα: Κατά πόσο αυτό το ενοποιημένο πάρκο είναι πραγματικά «ανοιχτό» για τους πολίτες;