Ιστορικά διατηρητέα κτίρια των Ιωαννίνων/ Αναπαλαιωμένα αρχοντικά

Το Ρολόι της πλατείας

Πρόκειται για έργο του Περικλή Μελίρρυτου, που κατασκευάστηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα, μετά από εντολή του βαλή και γενικού διοικητή της Ηπείρου και Νοτίου Αλβανίας, Οσμάν του Κούρδου. Ο υψίκορμος, κομψός και διαμπερής πυργίσκος φιλοξενεί στην κορυφή του το ωρολόγιο των Ιωαννίνων και πλουτίζεται με τέσσερις όμορφες κρήνες στις πλευρές του. Είναι ένα επιτυχές δείγμα νεοκλασικού, μεσογειακού και ανατολίτικου ρυθμού. Αρχικά, είχε στηθεί στο κέντρο της κάτω πλατείας. Όμως, κατά τη διάρκεια της παρέλασης του 1918, όπου γιορτάστηκε η νίκη των συμμάχων στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο τροχός του κιλλίβαντος ενός πυροβόλου παρέκκλινε της πορείας του και αποξήλωσε το κιγκλίδωμα του ωρολογίου. Τελικά, οι λίθοι του μνημείου διαφυλάχθηκαν στον περίβολο του Δημαρχείου και το 1925 με παρέμβαση του δημάρχου Βασιλείου Πυρσινέλλλα αναστηλώθηκε το μνημείο.

Το παλιό Ταχυδρομείο Το κτίριο του Ταχυδρομείου είναι έργο του αρχιτέκτονα Περικλή Μελίρρυτου. Πρόκειται για συμμετρικό διώροφο κτίριο, με προεξέχον τμήμα της πρόσοψης και επιλεγμένα νεοκλασικά στοιχεία, κεντρικό αέτωμα και κορινθιακά επίκρανα στις γωνίες των ορόφων. Ανεγέρθηκε το 1905 από τον πασά τον Ιωαννίνων, Οσμάν τον Κούρδο. Στο μέγαρο αυτό στεγάστηκε το πρώτο οθωμανικό Παρθεναγωγείο (Μέση Αστική Σχολή Θηλέων). Κινδύνευσε με κατεδάφιση το 1975 και αποκαταστάθηκε στην αρχική του μορφή το 1985. Χαρακτηρίστηκε ως διατηρητέο μνημείο το 1984.

Το Δημαρχείο Το κτίριο που φιλοξενεί το Δημαρχείο των Ιωαννίνων κτίστηκε το 1938, για να στεγάσει το τοπικό υποκατάστημα της Εθνικής Τραπέζης. Μέχρι το 1930, στη θέση αυτή βρισκόταν το τουρκικό Διοικητήριο, το οποίο καταστράφηκε από πυρκαγιά. Αφού εγκαταλείφθηκε από την Εθνική Τράπεζα, χρησιμοποιήθηκε ως κατάλυμα υψηλών προσώπων, επιστημονική λέσχη και χώρος της Ζωσιμαίας Βιβλιοθήκης. Το κτίριο είναι έργο του αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχου. Κοσμείται εξωτερικά με περίτεχνη μετόπη από υαλωμένα πλακίδια πορσελάνης με φυτικά θέματα, τοξοστοιχίες από κεραμικούς πλίνθους και μαρμάρινους βυζαντινίζοντες κίονες.Κιγκλιδώματα γιαννιώτικης τεχνοτροπίας από συμπαγή σφυρήλατο σίδερο συμπληρώνουν την όψη του. Εξάλλου, πρέπει να αναφερθούν οι κιονοστοιχίες της μεγάλης αίθουσας του ισογείου, καθώς και τα βιτρώ με θέματα δυτικής μεσαιωνικής προέλευσης*. *Πηγή: Αναστάσιος Παπασταύρος, Ιωαννίνων Εγκώμιον - Το παρελθόν που δε χάθηκε,Εκδ. Εκδοτική Βορείου Ελλάδος

Οικία Καππά-Παρλαπά Η οικία της οδού Κ. Φρόντζου 3 στα Ιωάννινα κτίστηκε το 1930 από το γνωστό μηχανικό Περικλή Μελίρρυτο, για την οικογένεια Καππά. Ο ίδιος μηχανικός κατασκεύασε πολλά από τα πιο σημαντικά δημόσια κτίρια της πόλης, όπως το κτήριο του Ταχυδρομείου, την παλιά Ζωσιμαία Σχολή και το Καπλάνειο Μέγαρο, ενώ το εν λόγω κτήριο είναι το μοναδικό, ιδιωτικού χαρακτήρα, έργο του Μελίρρυτου, που σώζεται. Η οικία Καππά-Παρλαπά είναι διώροφο κτήριο, όπου συνδυάζονται τα παραδοσιακά με τα νέα αρχιτεκτονικά στοιχεία, έχει επικάλυψη στέγης και διαθέτει υπόγειο. Η όψη του είναι λιτή, με μία έμφαση στον κατακόρυφο άξονα και αποτελεί με το ζωηρό κίτρινο χρώμα του και τον κήπο μια χαρούμενη νότα στο κέντρο της πόλης. Το κτήριο, που διατηρείται σε καλή κατάσταση έχει χαρακτηρισθεί ως Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο (ΦΕΚ 642/Β/26-8-94) και είναι σήμερα ιδιοκτησία της οικογένειας Παρλαπά.

Αρχοντικό Ισμήνης Τζαβέλα (τέλη 19ου αι.) Το κτήριο της οδού Παύλου Μελά 31 είναι διώροφο, νεοκλασικό και διακρίνεται για τη λιτότητα, τη συμμετρία και την αυθεντικότητα της αρχιτεκτονικής του. Η όψη του κοσμείται με παραστάδες, κιγκλιδώματα και ψευδοκιονόκρανα, ενώ τα δωμάτια στο εσωτερικό του είναι αρκετά και σαφώς διαχωρισμένα, ανάλογα με τις λειτουργίες τους. Ως οικία της οικογένειας Τζαβέλα κληροδοτήθηκε από την απόγονο της οικογένειας Ισμήνη Τζαβέλα στο Δήμο Ιωαννιτών με την επιθυμία να στεγάσει μουσείο. Το κτήριο έχει χαρακτηριστεί ως Έργο Τέχνης (ΦΕΚ 1257/Β/16-12-80) και είναι ιδιοκτησία του Πνευματικού Κέντρου. Σήμερα στεγάζει τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (Νομός Ιωαννίνων) που βρίσκονται στους χώρους του ισογείου, ενώ στον πρώτο όροφο φιλοξενείται αναπαλαιωμένη η οικία, όπως ήταν περίπου όταν ζούσε η δωρήτρια. Εκεί πρόκειται σύντομα να λειτουργήσει ως εκθεσιακός χώρος. Ένα αρχοντικό στη λήθη του χρόνου- Η οικία Ισμήνης Τζαβέλα Ηπειρωτικός Αγών, Βαρβάρα Αγγέλη, http://www.agon.gr/news/121/ARTICLE/14881/2012-01-05.html (05/01/2012) Η οικία Ισμήνης Τζαβέλλα στην οδό Παύλου Μελά στα Γιάννενα, μια κλασική αστική κατοικία του 19ου αιώνα χαρακτηρισμένη από το υπουργείο Πολιτισμού ως έργο τέχνης, βρίσκεται εδώ και χρόνια αντιμέτωπη με τον μεγάλο καταστροφέα της πολιτιστικής κληρονομιάς: τη φθορά του χρόνου. Από τότε που τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, πριν από έξι χρόνια, μετακόμισαν στο νέο τους «σπίτι», στο Σουφαρί Σεράι, το διατηρητέο κτίριο της οικίας Τζαβέλα βιώνει την εγκατάλειψη. Ευτυχώς, η δημοτική αρχή προσανατολίζεται στην αποκατάσταση της οικίας αλλά και στη μεταμόρφωση του αρχοντικού σε μουσειακό χώρο πρωτίστως προκειμένου να αποκτήσει ζωή. Οι Τεχνικές Υπηρεσίες του Δήμου εδώ και καιρό έχουν υλοποιήσει μελέτη αποκατάστασης του διατηρητέου κτιρίου. Τον Οκτώβριο, η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Ηπείρου ενέκρινε τη μελέτη με κάποιες παρατηρήσεις. Το κόστος για την ανακαίνιση εκτιμάται γύρω στα 140.000 ευρώ. Τα χρήματα αυτά υπάρχουν στο κληροδότημα της Ισμήνης Τζαβέλλα. Συγκεκριμένα, το κληροδότημα διαθέτει περίπου 150.000 ευρώ. Η αξιοποίηση του διώροφου αυτού, νεοκλασικού κτιρίου είναι ένα ζήτημα που έχει απασχολήσει στο παρελθόν το Δημοτικό Συμβούλιο, λόγω των όρων που έθεσε στη διαθήκη της η ευεργέτιδα. Η ευεργέτιδα Ισμήνη Τζαβέλλα κληροδότησε το σπίτι της οικογένειάς της στον δήμο Ιωαννιτών με την επιθυμία αυτό να έχει μουσειακό χαρακτήρα. Με τη διαθήκη της ζητούσε συγκεκριμένα: «Η οικία μεθ’ όλων των επίπλων και αντικειμένων ευρισκομένων εν αυτή να διατηρηθεί οπωσδήποτε ως έχει και να λειτουργήσει ως Μουσείον». Με άλλα λόγια, να μετατραπεί σε ένα μουσείο-αρχοντικό του 19ου αιώνα των Ιωαννίνων. Η επιθυμία αυτή της Ισμήνης Τζαβέλλα αμφισβητήθηκε στο παρελθόν με απόφαση μάλιστα Δημοτικού Συμβουλίου. Τον Μάιο του 2009 το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε να παραχωρήσει τμήμα του αρχοντικού προκειμένου να φιλοξενηθεί παράρτημα του Πολεμικού Μουσείου. Είναι προφανές ότι ένα πολεμικό μουσείο δεν συνάδει με ένα πρότυπο αστικής κατοικίας του 19ου αιώνα. Η απόφαση αυτή του Δημοτικού Συμβουλίου, ωστόσο, δεν πήρε ποτά σάρκα και οστά. Η νυν δημοτική αρχή καλείται τώρα να βγει από αυτόν τον δαίδαλο και να πάρει αποφάσεις για το πώς μπορεί να αξιοποιηθεί η οικία χωρίς να υπάρξει προσβολή της διαθήκης. Το σενάριο που κερδίζει έδαφος, φαίνεται να είναι ο εμπλουτισμός της οικοσκευής του σπιτιού και με άλλα σημαντικά κομμάτια αστικών κατοικιών που έχει στη διάθεσή του ο Δήμος. Ωστόσο, αποφάσεις δεν έχουν ληφθεί ακόμα. Σημειωτέον ότι η οικοσκευή του πρώτου ορόφου διατηρείται όπως ήταν περίπου όταν ζούσε η δωρήτρια. Αντικείμενα αξίας έχουν μεταφερθεί εδώ και χρόνια στο Δημαρχείο, όπου φιλοξενούνται σε προθήκες, ενώ άλλα αντικείμενα μικρότερης αξίας (άγνωστο πόσα) εξαφανίστηκαν όταν έγινε λεηλασία στο κτίριο πριν από τρία χρόνια.

Το Αρχοντικό της Ισμήνης Τζαβέλλα απέκτησε και πάλι ζωή Ένα από τα πιο εμβληματικά κτίρια των Ιωαννίνων απέκτησε και πάλι ζωή. Ο λόγος για το Αρχοντικό της Ισμήνης Τζαβέλλα το οποίο σταδιακά μετατρέπεται σε ένα κέντρο πολιτισμού. Ένα από τα πιο εμβληματικά κτίρια των Ιωαννίνων απέκτησε και πάλι ζωή. Ο λόγος για το Αρχοντικό της Ισμήνης Τζαβέλλα το οποίο σταδιακά μετατρέπεται σε ένα κέντρο πολιτισμού. Το Αρχοντικό Ισμήνης Τζαβέλλα αποτελεί μια κλασική αστική κατοικία του 19ου αιώνα, από τις ελάχιστες που σώζονται ακόμη. Είναι χαρακτηρισμένο διατηρητέο μνημείο και θεωρείται έργο τέχνης. Η Ισμήνη Τζαβέλλα κληροδότησε στον Δήμο το αρχοντικό της οικογένειάς της με την επιθυμία να λειτουργήσει ως μουσείο. Για αρκετά χρόνια φιλοξενήθηκαν στους χώρους του τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ). Από την ώρα που τα ΓΑΚ μετακόμισαν στο Σουφαρί Σεράι, η οικία παρέμεινε κλειστή και είχε υποστεί μεγάλες φθορές. Το 2014 ολοκληρώθηκε το μεγάλο έργο αποκατάστασης σύμφωνα με την μελέτη που είχαν εκπονήσει οι Τεχνικές Υπηρεσίες του Δήμου. Το 2017 με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου εγκρίθηκε η μεταστέγαση, στο ισόγειο του Αρχοντικού, του Ιστορικού αρχείου του Δήμου. Στα επόμενα χρόνια και πάλι το κτίριο δεν χρησιμοποιήθηκε με αποτέλεσμα να παρατηρηθούν σημαντικές φθορές. Από την εισροή όμβριων υδάτων στο εσωτερικό της κατοικίας λόγω αστοχιών της στέγης προκλήθηκαν εκτεταμένες φθορές στους χώρους της (στα ξύλινα δάπεδα, στους χρωματισμούς, κλπ), και η οποία παρουσίαζε μια εικόνα πλήρους εγκατάλειψης. Στην κατάσταση αυτή το παρέλαβε η σημερινή Δημοτική Αρχή. Από τον Οκτώβριο του 2019, όπως ανέφερε ο Δήμαρχος, έγιναν όλες οι απαραίτητες εργασίες για την αποκατάσταση της στέγης και του εσωτερικού του αρχοντικού ώστε να επανέλθει στην αρχική του μορφή. Ολοκληρώθηκαν επίσης όλες οι εργασίες συντήρησης των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων του κτίσματος. Το τμήμα Κληροδοτημάτων του Δήμου υπέβαλλε ήδη αίτημα στην Εφορεία Νεότερων Μνημείων και ήδη δόθηκε η έγκριση για την πλήρη αποκατάσταση και της πρόσοψης της κατοικίας. Εδώ και δύο μήνες περίπου έχει μεταφερθεί στο κτήριο το Ιστορικό Αρχείο του Δήμου. Παράλληλα γίνεται συντήρηση των εκθεμάτων – κειμηλίων τα οποία θα παρουσιαστούν σε μόνιμη έκθεση που θα λειτουργήσει στο κτίριο. Το ισόγειο του κτηρίου θα αξιοποιηθεί από τον Δήμο ως εκθεσιακός χώρος καθώς και για την στέγαση του φωτογραφικού του αρχείου. Η υπέροχη αυλή της κατοικίας προγραμματίζεται να χρησιμοποιηθεί για μικρές πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η υπεύθυνη του Αρχείου του Δήμου Μαρία Παππά σημείωσε ότι η μεταστέγαση ήταν αίτημα πολλών ετών καθώς υπήρξαν προβλήματα τόσο με τους χώρους στο προηγούμενο κτίριο όσο και με τις συνθήκες φύλαξης του υλικού. «Το Ιστορικό Αρχείο του Δήμου Ιωαννιτών είναι ένα από τα λίγα στο είδος του καθώς συγκεντρώνει την έγγραφη παραγωγή του δήμου από το 1913, οπτικοακουστικό υλικό από τις πολιτιστικές δραστηριότητες, ιδιωτικό αρχείο και συλλογές βιβλίων από τον 19ο αιώνα ενώ διαθέτει μια πλήρως ενημερωμένη βάση δεδομένων με τα πρακτικά συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου από το 1913 έως τα τέλη του 20ου αιώνα» σημείωσε η κ. Παππά. Με την μετεγκατάσταση στο Αρχοντικό της Ισμήνης Τζαβέλλα δημιουργούνται οι συνθήκες για να λειτουργήσει το Μουσείο Αστικής Κατοικίας με τα κειμήλια της οικογένειας. Ο νέος χώρος θα είναι ανοιχτός για το κοινό –όταν οι υγειονομικές συνθήκες το επιτρέψουν- ενώ θα υπάρχει η δυνατότητα οργάνωσης διάφορων δράσεων και δρώμενων. Ο ειδικός συνεργάτης του δημάρχου για θέματα πολιτισμού Χρήστος Παπαδόπουλος έκανε γνωστό ότι έχει ξεκινήσει η συλλογή και η ψηφιοποίηση υλικού που αναφέρεται στην διαδρομή της πόλης στον χρόνο, όπως φιλμ και φωτογραφίες, ένα υλικό που θα παραμείνει στο Αρχείο του Δήμου. Ο Δήμαρχος Μωυσής Ελισάφ απηύθυνε ιδιαίτερες ευχαριστίες στον πρώην δήμαρχο Φίλιππα Φίλιο καθώς επί δημαρχίας του έγινε το μεγάλο έργο αποκατάστασης του κτιρίου, τις υπηρεσίες κληροδοτημάτων και ιστορικού αρχείου και την κ. Νέλλη Τζιμογιάννη που προσέφερε εθελοντικά. Πηγή: https://ioannina.gr/old/%CF%84%CE%BF-%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%AE%CE%BD%CE%B7%CF%82-%CF%84%CE%B6%CE%B1%CE%B2%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CE%AD/

Πρόκειται για διώροφο σπίτι με υπόγειο, με έντονα νεοκλασικά χαρακτηριστικά στη διαμόρφωση των όψεων όπως η σιδεριά του εξώστη και τα χαρακτηριστικά εξέχοντα κιγκλιδώματα των παραθύρων του ισογείου (παλαιό εβραϊκό αρχοντικό). Aγοράστηκε το 1919 από την οικογένεια Κουκουνούρη. Χαρακτηρίζεται γενικά από στοιχεία "επαρχιακού νεοκλασικισμού", με υπόγειο και όροφο. Υπάρχουν δύο κύρια και δύο βοηθητικά δωμάτια, σκάλες ανόδου στον όροφο και στη σοφίτα και καθόδου στο υπόγειο. Στον όροφο υπήρχε και το μπάνιο. Από το θύρωμα του ορόφου εξέρχεται κανείς το μπαλκόνι της πρόσοψης. Στη σοφίτα υπήρχε στέρνα (δεξαμενή) όπου ανέβαζαν το νερό από το πηγάδι της αυλής στο πίσω μέρος του σπιτιού. Σε δωμάτιο του ορόφου υπάρχει αξιόλογο τζάκι. Η αυλή είναι πλακόστρωτη και μεγάλη και διαθέτει πηγάδι, όπως και βοηθητικούς και αποθηκευτικούς χώρους. Το κτήριο έχει χαρακτηρισθεί ως Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο (ΦΕΚ 586/Β/4-11-87) και διατηρείται σε καλή κατάσταση. Σήμερα, αναστηλωμένο, ανήκει στην οικογένεια Βρέλλη.

Οικία Αθανασίου Λάππα Η οικία Λάππα βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών Τσιριγώτη με Δαγκλή 16-18 και έχει χαρακτηρισθεί ως Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο (ΦΕΚ 642/Β/26-8-94). Το σπίτι αυτό κτίστηκε το 1845 στα θεμέλια του παλαιότερου που είχε καταστραφεί από πυρκαγιά και το οποίο είχε κατασκευαστεί από το Νικόλαο Αθανασίου. Στο αρχικό εκείνο σπίτι είχε φιλοξενηθεί και ο περιηγητής H.Holland στο δεύτερο ταξίδι του στα Γιάννινα και είχε εντυπωσιαστεί από την αρχιτεκτονική του. Αγοράστηκε στα τέλη του 19ου αι. από την οικογένεια Λάππα για κατοικία της τελευταίας και χρησιμοποιήθηκε και ως προξενείο. Σήμερα είναι ιδιοκτησία των Γ. Μαρούφωφ και Ι. Μπασογιάννη. Το κτήριο κατά τη διάρκεια της ζωής του έχει υποστεί πολλές επεμβάσεις που έχουν αλλάξει την αρχική του μορφή και λειτουργία. Η οικία Λάππα είναι χαρακτηριστικό δείγμα αρχιτεκτονικής των αρχών του 19ου αι. και ίσως και παλαιότερης. Έχει αυστηρή και λιτή όψη, με τοξοστοιχία στο ισόγειο, μεγάλη αυλή και όμορφο αίθριο. Χαρακτηρίζεται από μια έντονη εσωστρέφεια, με την ανάπτυξη των λειτουργιών προς το εσωτερικό του οικοπέδου (αυλή). Σήμερα είναι άριστα διατηρημένο.

Οικία Μέκκειου Το κτήριο της οδού Τσακάλωφ 12-14 έχει χαρακτηρισθεί Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο (ΦΕΚ 642/Β/26-8-94). Κτίστηκε το 1900 και αποτέλεσε αρχικά την κατοικία της οικογένειας Μέκκειου. Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα μεγαλοαστικής αρχιτεκτονικής, με δύο ορόφους, ορθογωνική κάτοψη, συμμετρική όψη, υπερυψωμένο ισόγειο και τοξωτή είσοδο. Το μεγαλοπρεπές κτήριο έχει επίσης άμεση πρόσβαση στο δρόμο και σαφείς νεοκλασικές επιδράσεις. Το 1931 το δώρησε ο Δημήτριος Μέκκειος στην αδελφότητα κυριών "Η Ζωοδόχος Πηγή" για να στεγάσει το οικοτροφείο θηλέων. Σήμερα η οικία Μέκκειου διατηρείται σε καλή κατάσταση και ανήκει στο ομώνυμο, Μέκκειο Κληροδότημα.

Αρχοντικό Μίσιου Η οικία Μίσιου βρίσκεται στην οδό Ασωπίου 7 στα Ιωάννινα και έχει χαρακτηρισθεί ως Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο (ΦΕΚ 518/Α/23-11-36). Το κτήριο είναι ιδιοκτησία του Υπουργείου Πολιτισμού και ειδικότερα της 6ης Εφορείας Νεοτέρων Μνημείων, τα γραφεία της οποίας στεγάζονται σε αυτό. Στην οικία Μίσιου φιλοξενήθηκε ο Άγγλος περιηγητής Η.Ηοlland στο πρώτο του ταξίδι στα Γιάννινα. Τότε η κατοικία, που κατά τον ίδιο κτίστηκε στις αρχές του 18ου αι. ανήκε στο Μιχαήλ Μίσιο, Γιαννιώτη άρχοντα. Στην πυρκαγιά του 1820 το αρχοντικό αυτό καταστράφηκε και ξανακτίστηκε το 1844 στην ίδια θέση και στον ίδιο αρχιτεκτονικό τύπο. Ο νέος κτήτορας Αλέξιος Μίσιος ήταν ομώνυμος εγγονός του πρώτου κτήτορα και ο αρχιτέκτονας που ανέλαβε την υλοποίησή του ήταν ο γνωστός Αριστοτέλης Ζάχος. Το σπίτι αυτό εντάσσεται στους τύπους των γιαννιώτικων αρχοντικών, με συμμετρική κάτοψη σχήματος "Π". Η κρεβάτα (δηλαδή ο βασικός κεντρικός χώρος του ορόφου, που είναι σκεπαστός) είναι μεγάλων διαστάσεων, με τους χαρακτηριστικούς εξώστες της, καθώς και τις μεγάλες τζαμαρίες που την κλείνουν. Η άνοδος από το ισόγειο στον όροφο γίνεται με σκάλα, ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Στο ημιυπόγειο και το ισόγειο βρίσκονται οι βοηθητικοί χώροι. Οι ημιυπόγειες αποθήκες, οι λεγόμενες "μπίμτσες", χρησιμεύουν για τη φύλαξη προϊόντων που απαιτούν σκοτάδι και χαμηλή θερμοκρασία. Στην πρόσοψη υπάρχει τοξοστοιχία που της προσδίδει μνημειακό χαρακτήρα. Η οικία διαθέτει και λιθόστρωτη αυλή την οποία περικλείει ψηλός πέτρινος περίβολος. Ιδιαίτερη περιγραφή της κατοικίας "του άλλου νοικοκύρη μας Μιχαήλ Μίσιου" παραδίδει ο H.Holland στο περιηγητικό του σύγγραμμα. Υπογραμμίζεται η πολυτελής διακόσμηση και επίπλωση συλλεκτικού χαρακτήρα, καθώς και τα κοινά χαρακτηριστικά της με αρχοντικές κατοικίες του άλλου ελλαδικού χώρου.

Αρχοντικό Πυρσινέλλα Το παραδοσιακό γιαννιώτικο αρχοντικό στην οδό Αραβαντινού 1 της πόλεως των Ιωαννίνων, κτίστηκε ανάμεσα στα 1830-1840 στα ερείπια προγενέστερης οικίας. Η κάτοψή του είναι παραλλαγή του τύπου "Π". Περιλαμβάνει ένα ημιυπόγειο όπου βρίσκονται οι αποθήκες, τον ημιώροφο όπου βρίσκονται τα βοηθητικά δωμάτια και τον όροφο στον οποίο αναπτύσσεται η κρεβάτα(κεντρικός σκεπασμένος χώρος του ορόφου), με τα καλοκαιρινά και χειμωνιάτικα δωμάτια. Σε μια ακόμη πτέρυγα που υπήρχε στεγάζονταν βοηθητικοί χώροι. Το εσωτερικό του αρχοντικού κοσμούνταν με πλούσια επίπλωση και διακόσμηση. Τα λίθινα τόξα που στηρίζουν την κρεβάτα και το μπροστινό καλοκαιρινό δωμάτιο συνθέτουν ένα εντυπωσιακό και επιβλητικό σύνολο. Στον όροφο δημιουργούνται τριγωνικές προεξοχές προς το δρόμο. Λόγω της μορφής του οικοπέδου, το ισόγειο παρουσιάζεται από τη μια μεριά της κρεβάτας κλειστό. Η όψη προς τη νότια πλευρά παρουσιάζεται λιτή με την ανεπίχριστη τοιχοποιία της, τα μικρά παράθυρα των χειμωνιάτικων δωματίων της και τις χαρακτηριστικές καμινάδες. Η οικία Πυρσινέλλα περιστοιχίζεται από αυλή και πέτρινο περίβολο, ο οποίος ήταν αρχικά πολύ ψηλότερος. Η οικία Πυρσινέλλα, που έχει χαρακτηρισθεί ως μνημείο Χρήζον Ειδικής Κρατικής Προστασίας (ΦΕΚ 173/Β/7-8-53), είναι σήμερα ιδιοκτησία του Δήμου Ιωαννιτών και προορίζεται για φιλοξενία εκδηλώσεων πολιτιστικού ενδιαφέροντος.

Η αρχοντική οικία Φρόντχου Η οικία του Φρόντζου (Φρόντζου 5) κτίστηκε το 1938 και σχεδιάστηκε από τον ίδιο. Για πενήντα σχεδόν χρόνια εκεί έζησε ο Κωνσταντίνος Φρόντζος, μια από τις σημαντικότερες ηπειρωτικές προσωπικότητες του 20ου αιώνα και ο ιδρυτής της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών. Το κτήριο είναι διώροφο και διαμορφώνεται σε σχήμα «Π» με την πρόσοψη σε εσοχή. Έχει έντονα τα στοιχεία της αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής με οθωμανικές επιρροές, συνδυασμένα με αυτά της τοπικής παράδοσης. Παρουσιάζει ποικίλα μορφολογικά στοιχεία, όπως ο διαφορετικός τύπος ανοιγμάτων της όψης των δυο ορόφων, που προσδίδουν ένα ιδιαίτερο χαρακτήρα στο κτήριο, δείγμα προσπάθειας εξευρωπαϊσμού. Αντιπροσωπευτικό της αρχιτεκτονικής του Μεσοπολέμου, ένα από τα λιγοστά σωζόμενα κτήρια στην πόλη των Ιωαννίνων, η Οικία Κωνσταντίνου Φρόντζου, δικηγόρου και πολιτικού, μετά από τέσσερις 10ετίες , άνοιξε – πλήρως ανακαινισμένο- και πάλι τις πόρτες του. Είναι μια οικία γεμάτη συμβολισμούς, ένας μουσειακός χώρος, που βρίσκεται στον ομώνυμο δρόμο στην καρδιά της πόλης. Ο Κωνσταντίνος Φρόντζος υπήρξε εμπνευστής και ιδρυτής της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών και του θυγατρικού της Ιδρύματος Μελετών Ιονίου και Αδριατικού Χώρου (ΙΜΙΑΧ), το οποίο αποβλέπει με τη λειτουργία του, στην επιστημονική έρευνα της πνευματικής Ιστορίας της Ηπείρου και των σχέσεων της, με την ευρωπαϊκή παράδοση των ιδεών και των νοοτροπιών. Ο Κωνσταντίνος Φρόντζος κληροδότησε στο ΙΜΙΑΧ, εκτός από την πλούσια σε Παλαίτυπα και Αρχεία Βιβλιοθήκη που στεγάζεται στο κτίριο της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών, το Λαογραφικό Μουσείο και την «Οικία» του, η οποία ανακαινίσθηκε πρόσφατα, με χορηγία της Βουλής των Ελλήνων και εγκαινιάσθηκε στις 27 Οκτωβρίου, από τον πρόεδρο της Κωνσταντίνο Τασούλα. «Η βούληση του Κωνσταντίνου Φρόντζου, όπως την ορίζει στη διαθήκη του, ήταν να λειτουργήσει η “Οικία” του, ως Μουσείο, αφιερωμένο στην μνήμη της μητέρας του Πηνελόπης και να αποτελεί ενιαίο, από την άποψη του περιεχομένου των εκθεμάτων, σύνολο με το ήδη υφιστάμενο Λαογραφικό Μουσείο το οποίο ο ίδιος δημιούργησε», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο καθηγητής Φιλοσοφίας της Ιστορίας και πρόεδρος του ΙΜΙΑΧ Κωνσταντίνος Πέτσιος. Η «Οικία» του Κωνσταντίνου Φρόντζου, όπου έζησε εκεί μέχρι τον θάνατο του, το 1986, είναι διώροφη και κατασκευάσθηκε την περίοδο 1936-1937. Διαθέτει εξωτερική και εσωτερική αυλή. Ο χαρακτηριστικός διάκοσμος των επιμέρους δωματίων, συνδυάζεται με την παραδοσιακή επίπλωση και την έκθεση σημαντικών έργων Τέχνης, ανάμεσα στα οποία συμπεριλαμβάνονται και πίνακες του Κενάν Μεσαρέ. Σε ιδιαίτερο χώρο, εκτίθενται οι υφαντές ενδυμασίες της συζύγου του Κωνσταντίνου Φρόντζου Αμαλίας, οι οποίες αξιοποιούν στοιχεία αστικής φορεσιάς των δεκαετιών 1960 και 1970. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΙΜΙΑΧ καθηγητή Πέτσιο, το οίκημα, το οποίο έχει χαρακτηρισθεί ως διατηρητέο, «θα είναι ελευθέρως προσβάσιμο στο κοινό και με την διοργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων επιδιώκεται να καταστεί ένας χώρος πολιτισμικής διάδρασης και επικοινωνίας με την ιστορικότητα της συντελούμενης πνευματικής δημιουργίας». Προς την κατεύθυνση αυτή, συμβάλλει η διοργάνωση Διεθνών και Πανελληνίων Συνεδρίων, καθώς και οι εξειδικευμένες εκδόσεις πηγών, αναφέρει ο κ. Πέτσιος και σημειώνει: «Το ΙΜΙΑΧ, σύμφωνα και με τις καταστατικές του αρχές αποβλέπει στην έρευνα και ανασύσταση του διανοητικού πεδίου που μορφοποιείται με όρους διαχρονίας και συγχρονίας στην πόλη των Ιωαννίνων και της Ηπείρου, καθώς και στην ανασύσταση των πνευματικών συναφειών ανάμεσα στην επιμέρους “τοπικότητα” και το ευρωπαϊκό της πλαίσιο». Η φιλοδοξία του Δ.Σ. του ΙΜΙΑΧ είναι να αποτελέσει η «Οικία Κωνσταντίνου Φρόντζου» μία εστία ανάδειξης των πολύπτυχων μορφών της πολιτισμικής δημιουργίας. Μάλιστα, ο πρόεδρος του Ιδρύματος τονίζει, πως αυτός ο στόχος, είναι δυνατόν να επιτευχθεί με την πραγματοποίηση επιστημονικών ημερίδων και συνεδρίων, την έκδοση αθησαύριστων κειμένων που αφορούν την ταυτότητα της πόλης των Ιωαννίνων, τη δημοσίευση πρωτότυπων μελετών, τη διοργάνωση Εκθέσεων και μουσικών εκδηλώσεων, καθώς και την ανάδειξη της σύγχρονης διάστασης της πνευματικής παραγωγής. Ο Κωνσταντίνος Φρόντζος γεννήθηκε το 1904 στην Πυρσόγιαννη Ιωαννίνων και έφυγε από την ζωή το 1986. Διετέλεσε βουλευτής Ιωαννίνων κατά τις περιόδους 1955-1958, 1958-1962, με την Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, και μετείχε ενεργώς στα δρώμενα ως πολιτευτής, με το Κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Θεμιστοκλή Σοφούλη την περίοδο 1931-1952, καθώς και με την Ένωση Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου το 1964.Το 1978 εξελέγη δήμαρχος Ιωαννίνων. Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ Πηγή: https://www.europolitis.eu/2023/11/05/%CE%B9%CF%89%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B9%CE%BD%CE%B1-%CE%B7-%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1-%CF%86%CF%81%CF%8C%CE%BD%CF%84%CE%B6%CE%BF%CF%85-%CE%BC/